Een bus heeft voorrang als hij binnen de bebouwde kom wegrijdt van een bushalte en dit aangeeft met zijn richtingaanwijzer. In die situatie moet je de bus de gelegenheid geven om weg te rijden. Buiten de bebouwde kom geldt deze regel niet.
Deze regel staat in artikel 56 van het RVV 1990 en is een onderwerp dat je regelmatig in het theorie-examen tegenkomt, bijvoorbeeld in een foto- of situatievraag. Wie de voorrangsregels goed wil beheersen, doet er daarom goed aan om precies te weten wanneer deze busregel wel en niet geldt.
Bekijk ook onze alle voorrangsregels op een rij als je dit onderdeel van je theorie oefent.
Wat de regel precies zegt
Binnen de bebouwde kom moet je een bus de gelegenheid geven om van een bushalte weg te rijden. Dit geldt zodra de buschauffeur zijn richtingaanwijzer aanzet om de halte te verlaten.
Zolang de bus geen richting aangeeft, ben je niet verplicht om hem voor te laten gaan. Je mag in dat geval gewoon doorrijden en de bus eventueel inhalen als dat volgens de normale verkeersregels is toegestaan.
Let daarbij goed op het woord gelegenheid. Je hoeft niet automatisch hard te remmen of een noodstop te maken. Het gaat erom dat je de bus voldoende ruimte geeft om veilig de rijbaan op te rijden. Als je op tijd kunt afremmen, doe je dat rustig en gecontroleerd.
Waarom dit strikt genomen geen voorrang is
Hoewel we vaak zeggen dat een bus "voorrang heeft", staat dat niet letterlijk zo in de wet. De regel bepaalt dat je een autobus binnen de bebouwde kom de gelegenheid moet geven om van een bushalte weg te rijden.
Dat verschil is belangrijk. Voorrang heeft betrekking op verkeerssituaties waarbij verkeersstromen elkaar kruisen, bijvoorbeeld op een kruispunt. De busregel gaat specifiek over het verlaten van een bushalte.
Zodra de bus de halte heeft verlaten en weer normaal aan het verkeer deelneemt, gelden de gewone verkeersregels. Wil de bus daarna bijvoorbeeld van rijstrook wisselen, dan moet hij daarbij rekening houden met het overige verkeer en mag hij niet zomaar een andere weggebruiker afsnijden.
Binnen of buiten de bebouwde kom
De regel voor een bus die van een halte wegrijdt geldt alleen binnen de bebouwde kom.
Het blauwe plaatsnaambord geeft aan waar de bebouwde kom begint. Het bijbehorende bord met een rode streep geeft aan waar de bebouwde kom eindigt.
Buiten de bebouwde kom heeft een bus geen bijzondere positie wanneer hij van een bushalte wegrijdt. Het verlaten van de halte wordt daar beschouwd als een bijzondere manoeuvre. De bus moet dan het overige verkeer voor laten gaan.
Je mag de bus buiten de bebouwde kom dus inhalen wanneer dat verder volgens de verkeersregels is toegestaan, ook als de richtingaanwijzer van de bus aanstaat.
Dit is een belangrijke valkuil in het theorie-examen. Kijk bij een vraag over een vertrekkende bus daarom altijd eerst of je binnen of buiten de bebouwde kom rijdt.
Voor welke bussen geldt de regel?
De wet spreekt over een autobus. Daarmee wordt een motorvoertuig bedoeld dat is ingericht voor het vervoer van meer dan acht personen, de bestuurder niet meegerekend.
De regel geldt dus bijvoorbeeld voor:
- stadsbussen;
- streekbussen;
- touringcars.
Het maakt daarbij niet uit of er op dat moment passagiers in de bus zitten of van welk vervoersbedrijf de bus is.
Een taxibusje of personenbusje dat is ingericht voor maximaal acht personen naast de bestuurder valt niet onder deze specifieke busregel. Zo'n voertuig krijgt bij het wegrijden van een halte dus niet automatisch dezelfde behandeling als een autobus.
Wanneer je de bus juist niet voor hoeft te laten
Er zijn verschillende situaties waarin je de bus niet op basis van deze regel hoeft voor te laten:
- Buiten de bebouwde kom: de regel geldt daar niet, ook niet als de bus richting aangeeft.
- Zonder richtingaanwijzer: als de bus geen richting aangeeft bij het wegrijden, ontstaat de verplichting niet.
- In een militaire colonne: verkeer dat deel uitmaakt van een militaire colonne heeft specifieke regels.
- In een uitvaartstoet: een uitvaartstoet moet als geheel worden behandeld volgens de daarvoor geldende regels.
- Als je een voorrangsvoertuig bestuurt: een voorrangsvoertuig met blauw zwaailicht en sirene heeft een bijzondere positie in het verkeer.
Het belangrijkste om te onthouden voor je theorie-examen is echter de combinatie binnen de bebouwde kom + bushalte + richtingaanwijzer.
Wat je doet als je de bus niet veilig voor kunt laten
De regel betekent niet dat je op het laatste moment een noodstop moet maken.
Rijd je al bijna naast de bus wanneer de buschauffeur zijn richtingaanwijzer aanzet, dan kan het veiliger zijn om rustig door te rijden. Je moet de bus de gelegenheid geven om weg te rijden, maar je mag daarbij geen gevaarlijke situatie veroorzaken.
Kun je wel op tijd afremmen, doe dat dan geleidelijk. Controleer daarbij ook regelmatig wat het verkeer achter je doet.
Een bus is groot en heeft ruimte nodig om vanaf de halte de rijbaan op te draaien. Door tijdig snelheid te minderen, geef je de bestuurder die ruimte.
Houd vervolgens voldoende afstand achter de bus. Door de grootte van een bus heb je minder zicht op wat er verderop op de weg gebeurt.
Stilstaan en parkeren bij een bushalte
Naast de voorrangsregel is het belangrijk om te weten waar je bij een bushalte wel en niet mag stilstaan.
Bij een bushalte met een gebloKte markering mag je niet stilstaan op het gemarkeerde gedeelte. Ontbreekt de blokmarkering, dan geldt de regel dat je niet mag stilstaan binnen 12 meter van het bushaltebord.
Er is een uitzondering voor het onmiddellijk laten in- of uitstappen van passagiers. Dat mag zolang je daarmee een bus niet hindert. Daarna moet je weer verder rijden.
Laden en lossen bij een bushalte is niet toegestaan wanneer daardoor de stilstaanverboden worden overtreden. Ook even wachten op iemand is geen reden om daar te blijven staan.
Een bus die van een busbaan of busstrook komt
Een bus die vanaf een busbaan of busstrook de gewone rijbaan oprijdt, is niet automatisch een bus die van een halte wegrijdt.
Is er geen sprake van het verlaten van een bushalte, dan gelden de normale verkeersregels. De bus krijgt in dat geval dus niet automatisch de bijzondere behandeling die geldt bij het verlaten van een halte binnen de bebouwde kom.
Staat de bushalte echter op de busbaan en rijdt de bus daarvandaan weg binnen de bebouwde kom, dan geldt de busregel wel.
Kijk daarom niet alleen naar de rijstrook waarop de bus rijdt. Kijk vooral naar waar de bus vandaan komt en wat hij aan het doen is.
Zo herken je de situatie op je theorie-examen
Krijg je tijdens het theorie-examen een vraag over een bus die van een halte wegrijdt, werk dan stap voor stap:
- Bepaal of je binnen de bebouwde kom bent. Zoek naar het blauwe plaatsnaambord of andere aanwijzingen.
- Controleer de richtingaanwijzer. Geeft de bus daadwerkelijk richting aan?
- Kijk of de bus bij een bushalte staat. Het gaat om het verlaten van een halte, niet om iedere situatie waarin een bus invoegt.
- Bepaal wat de bus precies doet. Rijdt hij weg van de halte of wisselt hij bijvoorbeeld van rijstrook?
- Pas daarna de regel toe. Binnen de bebouwde kom én richting aangeven bij het wegrijden van een halte? Dan moet je de bus de gelegenheid geven om weg te rijden.
Een handige manier om de hoofdregel te onthouden is:
Binnen de bebouwde kom + bus vertrekt van halte + richtingaanwijzer = bus gelegenheid geven.
Wil je dit soort situaties vaker oefenen? Bekijk dan onze theoriecursus in één dag.
Conclusie
Weten wanneer een bus voorrang heeft in Nederland komt neer op het herkennen van een paar belangrijke voorwaarden. Als een bus binnen de bebouwde kom van een bushalte wegrijdt en richting aangeeft, moet je de bus de gelegenheid geven om weg te rijden. Buiten de bebouwde kom geldt deze bijzondere regel niet.
Let tijdens je theorie-examen altijd op drie dingen: waar je rijdt, of de bus van een halte wegrijdt en of de bus richting aangeeft. Onthoud ook dat deze regel specifiek geldt voor het wegrijden van een bushalte. Zodra de bus weer normaal aan het verkeer deelneemt, gelden de gewone verkeersregels.
Als je deze verschillen goed begrijpt, voorkom je een van de veelgemaakte fouten bij theorie-examenvragen en weet je hoe je correct moet handelen in verkeerssituaties met een bus.
